Od lewej: Anthony Mackie jako Sam Wilson, Daniel Brühl jako Zemo i Sebastian Stan jako Bucky Barnes w „Falconie i Zimowym Żołnierzu” (2021), reż. Kari Skogland. Fot. Julie Vrabelová. © Marvel Studios 2021. Źródło: Disney UK Press.
Helmut Zemo to sokowiański arystokrata i były wojskowy, który doprowadza do rozłamu Avengers bez nadludzkich mocy. Gra go Daniel Brühl. W MCU debiutuje w „Kapitanie Ameryce: Wojnie bohaterów” (2016), a następnie powraca w serialu „Falcon i Zimowy Żołnierz” (2021). Jego główną bronią jest umiejętność rozpoznawania cudzych słabości i obracania ich przeciw przeciwnikom.
Uwaga: tekst zawiera spoilery z „Wojny bohaterów” oraz „Falcona i Zimowego Żołnierza”.
Helmut Zemo w MCU
Zemo traci rodzinę podczas katastrofy Sokovii spowodowanej przez Ultrona. Obwinia Avengers, którzy przeżyli bitwę, podczas gdy jego bliscy zginęli pod gruzami. Rozumie, że nie pokona drużyny w otwartej walce. Zamiast tworzyć armię czy zdobywać supermoce, bada jej historię i szuka konfliktu, który może rozsadzić ją od środka.
W „Wojnie bohaterów” przejmuje dokumentację HYDRY i zdobywa słowa aktywujące programowanie Zimowego Żołnierza. Organizuje zamach podczas konferencji w Wiedniu, w którym ginie król Wakandy T’Chaka, po czym kieruje podejrzenia na Bucky’ego Barnesa. Zmusza w ten sposób władze i bohaterów do pościgu za człowiekiem, którego Steve Rogers będzie chciał bronić.
Podszywając się pod psychiatrę, Zemo dociera do zatrzymanego Bucky’ego, odczytuje słowa i wydobywa informacje o dawnej misji oraz syberyjskiej bazie HYDRY. Wywołany przez niego atak Barnesa pozwala mu uciec i pogłębia nieufność między Avengers.
Zwycięstwo, które nie wymaga pokonania Avengers
Steve i Bucky sądzą, że Zemo chce wykorzystać innych zahibernowanych superżołnierzy. Na miejscu okazuje się, że ich zabił. Nie potrzebuje nowej grupy zabójców. Potrzebuje, aby Tony Stark zobaczył nagranie śmierci swoich rodziców.
Materiał ujawnia, że Howard i Maria Starkowie zostali zamordowani przez Bucky’ego działającego pod kontrolą HYDRY. Gniew Tony’ego i decyzja Steve’a o obronie przyjaciela prowadzą do brutalnej walki. Zemo osiąga cel: nie zabija Avengers, lecz niszczy ich wzajemne zaufanie.
Sam próbuje odebrać sobie życie, ale powstrzymuje go T’Challa. Nowy król Wakandy odrzuca zemstę, która wcześniej kierowała również nim. Zemo trafia do więzienia, choć rozłam drużyny pokazuje, że jego plan przyniósł skutek.
Nieufny sojusz z Samem i Buckym
W „Falconie i Zimowym Żołnierzu” Bucky organizuje ucieczkę Zemo z więzienia, licząc na pomoc w ustaleniu pochodzenia nowego serum superżołnierza. Sam Wilson nie ufa temu pomysłowi, ale cała trójka wyrusza do Madripooru. Serial ujawnia majątek barona, jego kontakty i zaplecze, z którego wcześniej nie korzystał tak jawnie.
Zemo pozostaje przeciwnikiem tworzenia superżołnierzy. Uważa, że dążenie do nadludzkiej przewagi sprzyja przekonaniu o wyższości nad innymi. W Madripoorze zabija Wilfreda Nagela, naukowca odtwarzającego serum. Później niszczy znalezione fiolki zamiast użyć ich na sobie. Nie oznacza to, że staje się moralnym autorytetem: konsekwentnie uznaje zabijanie za dopuszczalny sposób realizacji własnego celu.
Na zdjęciu wyróżniającym Zemo idzie pomiędzy Samem i Buckym. Elegancki płaszcz z jasnym kołnierzem odróżnia go od ich ubiorów, ale wspólny kierunek marszu wizualnie łączy całą trójkę. Ten chwilowy układ wymaga współpracy, choć żadna ze stron nie zapomniała, co Zemo zrobił wcześniej.
Powrót do Raftu
Dora Milaje ścigają go za śmierć T’Chaki. Ostatecznie Bucky przekazuje Zemo wojowniczkom Wakandy, które zabierają go do więzienia Raft. Do schwytania dochodzi przy pomniku poświęconym ofiarom Sokovii, co przypomina o źródle jego obsesji.
Finał serialu pokazuje, że uwięzienie nie kończy jego wpływu na wydarzenia. Pozostali przy życiu, zatrzymani członkowie Flag Smashers giną w eksplozji transportu. Detonator uruchamia Oeznik, służący Zemo. Baron słyszy w celi wiadomość o wybuchu i się uśmiecha. Współpraca z bohaterami nie zniosła więc jego gotowości do eliminowania superżołnierzy.
Jakie umiejętności ma Zemo?
Zemo nie posiada serum ani wrodzonych mocy. Ma wojskowe przygotowanie, potrafi posługiwać się bronią, podszywać pod inne osoby i prowadzić działania wywiadowcze. Jego majątek zapewnia transport, kontakty oraz swobodę działania. Najgroźniejszy jest jednak wtedy, gdy wybiera informację, którą ujawni we właściwym momencie.
Nie kontroluje dowolnie cudzych umysłów: do uruchomienia Bucky’ego wykorzystuje istniejące programowanie HYDRY. Jest też fizycznie podatny na zranienie i może zostać obezwładniony. Fioletowa maska, którą zakłada w serialu, jest rozpoznawalnym elementem stroju, a nie źródłem mocy.
Helmut Zemo w komiksach
Helmut zadebiutował jako Phoenix w „Captain America” #168 z grudnia 1973 roku. Historię napisali Roy Thomas i Tony Isabella, a narysował Sal Buscema. Jest synem Heinricha Zemo, wcześniejszego Barona Zemo i przeciwnika Kapitana Ameryki z czasów wojny. Dopiero później przejmuje baronowską tożsamość ojca.
Komiksowy Helmut przewodził Masters of Evil i Thunderbolts, wykorzystując także pozornie bohaterską tożsamość Citizen V. Nie należy przenosić tych ról automatycznie do MCU. Ekranowa wersja opiera motywację na stracie rodziny w Sokovii, zamiast odtwarzać historię zemsty za Heinricha. Pozostaje przy tym groźnym przykładem człowieka, który trafnie rozpoznaje cudze błędy, ale własną krzywdą usprawiedliwia zadawanie następnych.