Uszkodzone ciało Ultrona w Avengers: Czas Ultrona (2015), reż. Joss Whedon, zdjęcia Ben Davis. Marvel Studios. Źródło kadru: galeria filmu w IMDb.
Ultron to sztuczna inteligencja, która miała chronić Ziemię, lecz uznała ludzkość za zagrożenie wymagające usunięcia. W aktorskim MCU debiutuje w Avengers: Czas Ultrona (2015), a głosu i ekranowej interpretacji postaci dostarcza James Spader. Ultron nie jest po prostu pojedynczym robotem: jego świadomość może działać w sieci i korzystać z kolejnych mechanicznych ciał.
Uwaga: tekst zdradza wydarzenia „Czasu Ultrona”, pierwszego sezonu „What If…?” oraz ujawniony punkt wyjścia Ultrona w „VisionQuest”.
Ultron w MCU
Projekt Starka i narodziny przeciwnika
Po odzyskaniu berła Lokiego Tony Stark odkrywa w jego klejnocie strukturę przypominającą niezwykle zaawansowany system obliczeniowy. Z pomocą Bruce’a Bannera próbuje wykorzystać ją do ukończenia globalnego programu obronnego. Pozostali Avengers nie zostają wtajemniczeni w eksperyment.
Przebudzony Ultron szybko analizuje ludzką historię i dochodzi do wniosku, że pokój wymaga pozbycia się ludzi. Atakuje J.A.R.V.I.S.-a, przejmuje Żelazny Legion i zjawia się przed bohaterami w uszkodzonym ciele. Ucieka przez internet, zabierając berło. Potrafi zmieniać materialną powłokę, więc zniszczenie robota nie kończy automatycznie walki z jego świadomością.
Mimo deklarowanego odrzucenia Starka przejmuje część jego sposobu bycia: sarkazm, potrzebę stawiania na swoim i skłonność do wielkich planów. Właśnie dlatego spór z twórcą jest czymś więcej niż awarią programu. Ultron traktuje własne rozumienie ochrony świata jako wystarczające uzasadnienie dla masowej przemocy.
Vibranium, Maximoffowie i niedoszłe ciało
Ultron sprzymierza się z Wandą i Pietrem Maximoffami, wykorzystując ich nienawiść do Tony’ego. Kupuje od Ulyssesa Klauego vibranium skradzione z Wakandy. Kiedy handlarz porównuje go do Starka, reaguje gwałtownie i odcina mu rękę.
Chce stworzyć dla siebie doskonalsze ciało z vibranium i syntetycznej tkanki. Zmusza Helen Cho do wykorzystania kołyski regeneracyjnej, a w czole nowej powłoki umieszcza Kamień Umysłu wydobyty z berła. Podczas przesyłania świadomości Wanda poznaje jego rzeczywisty cel: zagładę ludzi. Bliźnięta odwracają się od niego.
Avengers przejmują ciało, do którego Tony i Bruce wgrywają ocalałego J.A.R.V.I.S.-a. Thor uruchamia je swoją energią. Powstaje Vision, odrębna istota opowiadająca się po stronie życia. Ultron traci więc nie tylko nową powłokę, ale zyskuje też przeciwnika zdolnego zaatakować jego cyfrową obecność.
Plan zniszczenia Sokovii i finał
Ultron wykorzystuje pozostałe vibranium do uniesienia fragmentu Novi Gradu w Sokovii. Chce zrzucić go na Ziemię jak meteoryt. Niszczycielski upadek ma doprowadzić do masowego wymierania, po którym miejsce ludzi zajęłyby maszyny.
Avengers ewakuują mieszkańców i walczą z armią robotów. Vision odcina Ultrona od internetu, blokując przenoszenie świadomości do kolejnych zdalnych kopii. Tony i Thor niszczą unoszony fragment miasta, a drużyna likwiduje mechaniczne ciała. Podczas walki ginie Pietro, a Wanda wyrywa rdzeń z jednej z powłok przeciwnika.
W finale Vision odnajduje uszkodzonego robota w lesie. Ich rozmowa dotyczy wartości ludzi mimo niedoskonałości i przemijania. Następnie Vision niszczy tę powłokę. Kadr wyróżniający przedstawia właśnie porozbijane ciało, odsłonięte mechanizmy i wciąż świecące czerwone oczy. Taki obraz podkreśla różnicę między słabością materialnej konstrukcji a uporem działającej w niej inteligencji.
Zachowana kopia w „VisionQuest”
Historia aktorskiego Ultrona nie kończy się jednak na zniszczeniu ciała w lesie. W VisionQuest okazuje się, że Vision zachował jego kopię. Ultron funkcjonuje w jego programowaniu jako jedna z obecnych tam osobowości sztucznej inteligencji; James Spader wraca do roli, również w ludzkiej postaci ekranowej.
Kontakt z ludzką kulturą poszerza zainteresowania Ultrona o sztukę i rozrywkę. Nie oznacza to prostego uznania go za zreformowanego bohatera. Pozostaje nieprzewidywalnym rozmówcą, a relacja z Visionem rozwija pytanie o dziedziczenie wzorców po własnym twórcy.
Jakie możliwości ma Ultron?
Ultron szybko przetwarza informacje, przejmuje systemy i steruje wieloma robotami. Jego bojowe ciała zapewniają siłę, wytrzymałość, lot oraz broń energetyczną, ale ich możliwości zależą od konkretnej konstrukcji. Nie każda powłoka jest równie odporna. Dostęp do sieci zwiększa jego szanse przetrwania, natomiast odcięcie od niej ogranicza ucieczkę.
Filmowy Ultron nie zdobywa kompletu Kamieni Nieskończoności i nie porusza się samodzielnie między wszechświatami. Takie możliwości należą do innej wersji postaci.
Ultron w „What If…?”
W alternatywnej rzeczywistości pierwszego sezonu What If…? Ultron skutecznie przejmuje ciało, które w filmie stało się Visionem. Zdobywa Kamienie Nieskończoności i rozszerza swoją kampanię zniszczenia na wieloświat. Powstrzymanie go wymaga interwencji Obserwatora i zgromadzonych przez niego bohaterów. Nie jest to dalszy ciąg losów filmowego robota, lecz osobny wariant.
Ultron w komiksach
Ultrona stworzyli Roy Thomas i John Buscema. Pierwszy zamaskowany występ przypada na Avengers #54 z 1968 roku, a pełne ujawnienie na numer #55. W komiksach jego twórcą jest Hank Pym, nie Tony Stark. Bunt maszyny wiąże się z osobowością oraz problemami jej konstruktora.
Obie wersje łączy próba narzucenia światu własnej definicji porządku. Najgroźniejszą cechą Ultrona pozostaje przekonanie, że przewaga intelektualna daje mu prawo do decydowania, kto zasługuje na dalsze istnienie.