Lewiatan Chitauri podczas bitwy o Nowy Jork w „Avengers” (2012), reż. Joss Whedon, zdjęcia Seamus McGarvey. © Marvel Studios. Źródło reprodukcji kadru: Digital Spy.
Chitauri to kosmiczna rasa i armia najeźdźców, którą Thanos oddaje do dyspozycji Lokiego podczas ataku na Ziemię w „Avengers” (2012). Ich żołnierze, latające rydwany i olbrzymie lewiatany uczestniczą w bitwie o Nowy Jork. W filmach są przede wszystkim siłą wojskową, podczas gdy pierwotna komiksowa wersja z uniwersum Ultimate wykorzystuje również zmiennokształtność i infiltrację.
Uwaga: tekst zawiera spoilery „Avengers”, „Spider-Man: Homecoming” i „Avengers: Koniec gry”.
Chitauri w MCU
Armia w służbie Thanosa
Chitauri nie podejmują w pierwszych „Avengers” samodzielnej wyprawy przeciw Ziemi. Są częścią układu, w którym Loki ma zdobyć Tesserakt dla Thanosa, otrzymując w zamian możliwość podboju planety. Pośrednikiem między Lokim a Tytanem jest The Other, przedstawiający mu warunki i grożący konsekwencjami porażki.
Film pokazuje obcych jako podporządkowaną, sprawnie przemieszczającą się siłę. Nie przedstawia szczegółowo ich cywilnego społeczeństwa, rodzin ani codziennego życia. Nie ma więc podstaw, aby biografię armii uzupełniać wymyśloną historią całej kultury lub przypisywać każdemu żołnierzowi motywacje jego dowódców.
Inwazja na Nowy Jork
Urządzenie umieszczone na szczycie Stark Tower wykorzystuje energię Tesseraktu do otwarcia portalu. Przedostają się przez niego oddziały Chitauri oraz ich ciężkie jednostki. Walki przenoszą się na ulice i dachy Manhattanu. Mieszkańcy muszą uciekać z miasta, w którym zagrożenie przychodzi jednocześnie z powietrza i z poziomu jezdni.
Naprzeciw armii staje sześciu Avengers: Iron Man, Kapitan Ameryka, Thor, Hulk, Black Widow i Hawkeye. Steve koordynuje obronę, pozostali ograniczają napływ przeciwników, niszczą lewiatany i osłaniają cywilów. Dopiero połączenie ich umiejętności pozwala utrzymać teren wokół portalu.
Zdjęcie wyróżniające przedstawia pancernego lewiatana wciskającego się między budynki. Jego ogromny korpus, pył i płonące dachy pokazują, że Chitauri nie są wyłącznie piechotą w niezwykłych kostiumach. Używają ruchomych platform inwazji, które samymi rozmiarami niszczą przestrzeń miasta i przenoszą żołnierzy ponad jego ulicami.
Rada Bezpieczeństwa Światowego wysyła pocisk nuklearny, zamierzając poświęcić Manhattan. Tony Stark przechwytuje go i kieruje przez portal w stronę statku dowodzenia. Eksplozja niszczy jednostkę. Chitauri i lewiatany pozostające na Ziemi padają, a Natasha zamyka przejście za pomocą berła Lokiego.
Co pozostaje po bitwie?
Klęska inwazji nie usuwa jej skutków. Ziemianie zdobywają obcą technologię, a skala zagrożenia wpływa na dalsze myślenie o obronie planety. S.H.I.E.L.D. i późniejsi przeciwnicy Avengers wykorzystują pozostałości wydarzeń związanych z kosmitami, Tesseraktem oraz berłem. Są to jednak różne artefakty i projekty, nie jedna technologia Chitauri o nieograniczonych możliwościach.
„Spider-Man: Homecoming” pokazuje szczególnie konkretną konsekwencję: rynek broni budowanej z odzyskanego obcego sprzętu. Adrian Toomes i jego współpracownicy wykorzystują materiały pozostałe po bitwie. Nawet po pokonaniu armii jej uzbrojenie może więc stwarzać lokalne zagrożenie.
W „Końcu gry” widzimy Chitauri zarówno podczas powrotu do Nowego Jorku z 2012 roku, jak i w siłach Thanosa przybywającego z 2014 roku. Nie są jedyną formacją w jego armii. Należy odróżniać ich od Outriderów, wielokończynowych stworzeń użytych między innymi do ataku na Wakandę w „Wojnie bez granic”.
Jakie możliwości posiadają Chitauri?
Ich przewaga wynika z liczebności i połączenia piechoty, broni energetycznej, lekkich maszyn latających oraz lewiatanów. Żołnierze potrafią nacierać z wielu kierunków, wspinać się po budynkach i walczyć w zwarciu. Pozornie niekończący się napływ oddziałów zmusza obrońców do kontrolowania całego pola walki.
W 2012 roku ich istotną słabością jest zależność od centralnego statku: jego zniszczenie unieszkodliwia jednostki w Nowym Jorku. Film nie wyjaśnia szczegółowo biologii tego połączenia. Nie warto zamieniać widocznej zależności w niepotwierdzoną teorię, że każdy Chitauri jest pozbawionym świadomości robotem.
Chitauri w komiksach
Debiutują w „The Ultimates” #8, z datą okładkową listopad 2002, w historii „The Experts”. Scenariusz napisał Mark Millar, rysunki wykonał Bryan Hitch, a tusz Paul Neary. To uniwersum Ultimate, tradycyjnie oznaczane jako Ziemia-1610, odrębne zarówno od MCU, jak i głównej komiksowej Ziemi-616.
Ci Chitauri potrafią przyjmować inne postacie i przenikać do ludzkich struktur. Ich zagrożenie obejmuje zatem ukrytą infiltrację, nie tylko otwarty atak. Późniejsze komiksy rozwijają również inne wersje rasy. Zmiennokształtności pierwowzoru nie należy automatycznie przypisywać żołnierzom z filmu Whedona.
Filmowi Chitauri pozostają przede wszystkim sprawdzianem współpracy Avengers. Ich klęska kończy bitwę, ale obca broń, zniszczenia i świadomość istnienia kosmicznych armii zostają na Ziemi znacznie dłużej.